Edito

Pieter T'Jonck - Hoofdredacteur

Bij de opmaak van deze A+ weten we nog niet of de Brexit er komt, wel dat de steun voor de EU onder haar inwoners taant. Toch staat ‘EUROPA’, de nieuwe zetel van de Raad van Europa, op een zucht van zijn voltooiing. Dit ontwerp van Philippe Samyn is een lichtpuntje in de troosteloze zee van kantoren die de Europese Wijk in Brussel is. In 2009 zou het allemaal veranderen met een wedstrijd, maar ondertussen valt er van het mooie plaatje van winnaar Christian de Portzamparc nog niet veel te merken op het terrein. Het kon alvast de bouw van The One of Realex niet verhinderen, ook al noemt Brussels Bouwmeester Kristiaan Borret die twee torens zonder omwegen teleurstellend. Een plan van XDGA voor het Schumanplein sneuvelde ondertussen door slechte omkadering en geldgebrek. Het toekomstige Museum van Europa komt niet eens tot heldere communicatie over zijn ambities of zelfs maar openingsdatum door intern gehakketak. Het oogt niet fraai.

De Europese Wijk is zo’n fletse brij omdat de honger naar kantoorruimte van de EU wel legendarisch is, maar ze zelf niet investeert. Ze huurt kantoren van ontwikkelaars. De enige ambities van de EU, als huurder, zijn veiligheid, functionaliteit en prijs, weerspiegeld in vuistdikke eisenbundels. Marie-Françoise Plissart registreert in deze haarscherp zowel de patserige banaliteit als de schade aan de stad die 60 jaar Europa in Brussel opleverde. In een recent nummer van het tijdschrift ‘Erfgoed Brussel’, te lezen op onze website, toont Sven Sterken aan hoe Vorst en Staat actief steun verleenden aan deze koehandel. Die had een catastrofale impact op de wijk en de stad. Maar in Brussel doet iedereen, de verzamelde overheden op kop, alsof zijn neus bloedt. De gebreken van de fysieke architectuur van de EU weerspiegelen die van haar institutionele architectuur. De EU streefde naar vrede door economisch samenwerking. Die zou als vanzelf tot een alomvattende convergentie leiden. De werkelijkheid pakte anders uit. Nationale belangen spelen al te vaak op. Reële solidariteit is ver te zoeken en wettelijk niet verankerd. Het was de achillespees van de EU en de euro in het afgelopen decennium. Ei zo na stortte het hele systeem daardoor in 2008 in. Dat zou tot bezinning en overleg moeten aanzetten. Maar niets is minder waar. Terwijl het protest binnen en buiten het Parlement groeit, ploetert het ambtelijke apparaat van de EU, verschanst in zijn banale dozen van spiegelend glas, stug verder aan een economische regelgeving van neoliberale snit, naar de smaak van de tijd.

Of dat al dan niet de juiste weg is, doet weinig ter zake. Het probleem is dat die ontwikkeling aan elke democratische controle lijkt te ontsnappen, zoals de gelekte TTIP-akkoorden onlangs bewezen. De diepe onvrede die eruit voortvloeit, verhindert de constructie van een Europese culturele identiteit. Elke Europeaan eet ondertussen dezelfde gecertificeerde en gecontroleerde, doorgaans smakeloze yoghurt, maar niemand lust hem. Europa had een cultureel project moeten zijn. De economie was wel gevolgd. Nu is Europa een half mislukt economisch project, dat de vorming van een Europese cultuur in de weg staat. Het is het perfecte recept voor vervreemding.

De spiegelende bunkers van de EU zijn het symptoom van die fatale denkfout. Ze zijn even inwisselbaar, reuk- en smaakloos als geld. Zo werkt een samenleving niet: ze heeft nood aan symbolische expressie, al was het maar om ze te contesteren. Brussel is, door zijn superdiversiteit, de uitgelezen plek voor de symbolische expressie van een continent waar al eeuwen radicaal verschillende levens- en denkwijzen op elkaar botsen maar elkaar ook bevruchten. Hier vinden mensen elke dag weer uit wat het betekent om Europeaan te zijn. Wat ontbreekt is een architecturale en stedenbouwkundige vertaling van die idee, die de bewoners van de stad een eersteplansrol geeft. Het ontwerp van XDGA voor een publiek forum op het Schumanplein had, als een monument for the multitude, die rol kunnen vervullen. Maar dat komt er dus niet. Te duur.

Zouden er in de krochten van het Justus Lipsiusgebouw dan ook al regels uitgevonden zijn voor de kostprijs van publieke monumenten, de yoghurt achterna? Of heeft men er gewoon schrik voor?

Lees meerVerkleinen

Inhoudstafel

Product News
Glasstec 2016, domotica, ramen zonnewering, en meer…

In the Picture
Europa en Janus Koen Van Synghel
Over mussen en mensen Charlotte Lheureux
Schizofrenie Audrey Contesse
Architectuur of bedrijfscultuur? Aslı Çiçek
Kinderwelzijn in de grootstad Gideon Boie

åmęňtëл
€dito Pieter T’Jonck
Schumanplein: slechte timing Jean-Marie Binst
Res publica, een nieuw museum voor €uropa Antoine Wang
De technocraat en de geldwolf Geert van Istendael
Foto-essay Marie-Françoise Plissart
Het meest onmogelijke gebouw ter wereld Jean-Marie Binst
Wetstraat: wachten op een nieuwe wind Laurent Vermeersch

Zoom In
Lucien Kroll Orde en wanorde Dag Boutsen

Guests
Cellule architecture. Diagnose, realisme, coherentie Cécile Vandernoot
Team Vlaams Bouwmeester. Ferraris: een genereus project van Vlaanderen in Brussel? Johan Wambacq

Zoom Out
actueel
Existenz Lisa De Visscher
expo
Raumskulptur Aslı Çiçek
Architect als facilitator Lisa De Visscher
De strijd van Aravena Michael Bianchi
Reporting from the front Pieter T’Jonck

Abonneer je vanaf €59 per jaar!
Je ontvangt 5 klassieke nummers en 1 speciale uitgave van het tijdschrift.

Abonnement

Lees ook

Schrijf je in op onze nieuwsbrief