Verschijnt binnenkort Abonnement

Edito

Lisa De Visscher - Hoofdredacteur

En toen was er het nieuwe Muhka. Of toch bijna. De Open Oproep voor de bouw van een nieuw Museum voor Hedendaagse Kunst in Antwerpen werd afgelopen voorjaar onverwachts stopgezet door Vlaams minister van Cultuur Jan Jambon. Wat bleek? Ondanks jaren voorstudie en vier ingediende projecten van ervaren, wereldvermaarde architectenteams, kon de gunningscommissie niet tot een eensgezind besluit komen. De reacties in de media waren talrijk en vernietigend. Terecht. Zowel in de Vlaamse politiek als op lokaal economisch niveau vielen er verborgen agenda’s te noteren. Opportunistisch getouwtrek achter de schermen veegde het werk van vele jaren en tientallen personen, de architectenteams incluis, in één beweging van tafel. De geheimzinnigheid die rond deze hele wedstrijd hangt – de projecten mogen niet gepubliceerd worden! – druist in tegen alles waar een Open Oproep voor staat en maakt de broodnodige maatschappelijke en architecturale discussie onmogelijk.

Stel dat het MuHKA geen museum was, maar een sociaal woonproject, een kantorencomplex of zelfs een school: er had geen haan naar gekraaid. Zowel de procedure als de reactie erop zou helemaal anders zijn verlopen. Omdat het zoveel prestige met zich meebrengt is een museum immers steeds een programma waarin toe-eigening een belangrijke rol speelt. Iedereen wil het project naar zich toe trekken: de architect, de museumdirecteur, de stad en de subsidiërende overheid.

“Musea zijn zowel belangrijke toeristische trekpleisters voor steden als alternatieve sociale ruimtes”, schrijft Pieter T’Jonck in zijn artikel ‘Museumarchitectuur: vriend of vijand?’ (p. 46). Sinds Frank Gehry in 1997 met het Guggenheim zijn stempel drukte op Bilbao, weten we dat een museum de beslissende kaart kan zijn in het gokspel van de citymarketing. Sinds Covid-19 weten we echter ook hoe hoog de prijs is voor een toeristische monocultuur. “Een museum hoeft geen magneet te zijn”, stelt Annette Gigon (p. 76) om die reden. Samen met Mike Guyer bouwde ze een tiental musea waarbij ze steeds op zoek ging naar de juiste toon – van een helende werking op de openbare ruimte en participatie van het publiek tot de zoektocht naar de juiste tentoonstellingsruimte met het juiste licht.

Juist omdat zoveel partijen het museum – als gebouw, als collectie, als visitekaartje voor de stad – willen claimen, is de vraag naar identiteit nooit ver weg. KANAL–Centre Pompidou in Brussel en het Folkloremuseum in Moeskroen beslaan daarin bijvoorbeeld de beide uitersten van het spectrum als het gaat over de getoonde collectie. Toch zijn beide projecten, ondanks de internationale ambities, stevig verankerd in de lokale identiteit, die zowel in hun architectuur vervat zit als erdoor wordt uitgedragen. In dit nummer tonen we hoe architectuur de ambities van een museum niet alleen kan materialiseren, maar ook vleugels geeft en nieuw leven inblaast. Behalve bij het MuHKA dus: daar bleek identiteit, in dit geval de Vlaamse, juist de achilleshiel.

verschijningsdatum: 21.09.2020

Foto: Office KGDVS, Tim Van Laere Gallery © Bas Princen

Inhoudstafel

Edito
Lisa De Visscher

Opinie
Vincent Becue, Fabienne Courtejoie, Jean-Louis Genard en Jean Stillemans

Agenda
In Memoriam Christian Kieckens Caroline Voet
Generiek Eline Dehullu
Thomas Demand Mathieu Berteloot en Véronique Patteeuw
Générale Lara Molino
Studio Thomas Willemse Gitte Van den Bergh
Desired Spaces Eline Dehullu
Architectuurboek Vlaanderen n°14 Pieter T’Jonck

Interview
Rem Koolhaas Laura Herman en Christophe Van Gerrewey

Opinie
Open Oproep MuHKA, Antwerpen Edith Wouters

Museums
Francesca Torzo, z33, Hasselt Aslı Çiçek
V+ & Projectiles, Folkloremuseum, Moeskroen Élodie Degavre
Museumarchitectuur: vriend of vijand? Pieter T’Jonck
Open Oproep Design Museum, Gent Pieter T’Jonck
FVWW, Yper Museum, Ieper Gitte Van den Bergh
Beguin-Massart, Trinkhall MADmusée, Luik Guillaume Vanneste
OFFICE, Tim Van Laere Gallery, Antwerpen Christophe Van Gerrewey
noA – em2n – Sergison Bates, KANAL-Centre Pompidou, Brussel Stephen Bates

Interview
Gigon/Guyer Lisa De Visscher

Theaters
dmvA, Kunstencentrum nona, Mechelen Joeri De Bruyn
TRANS – V+, Leietheater, Deinze Eline Dehullu
Philippe Samyn and Partners, Le Delta, Namen Chloë Raemdonck

Product news
Viviane Eeman

Student
Existenz KU Leuven Eline Dehullu

#007 Michiel De Cleene

Abonneer je vanaf €59 per jaar!
Je ontvangt 4 klassieke nummers en 2 speciale uitgaves van het tijdschrift.

Abonnement

Lees ook

Schrijf je in op onze nieuwsbrief